भेनेजुयलका राष्ट्रपति निकोलस मादुरोलाई अपहरण गर्नुको रहस्य खुल्यो

काठमाडौं—भेनेजुयलका राष्ट्रपति निकोलस मादुरोलाई अपहरण गर्नुको रहस्य बल्ल खुलेको छ ।

अमेरिकाले भेनेजुयलाको तेल भण्डारण कब्जा गर्न कम्युनिस्ट पृष्ठभूमीका निकोलसलाई अपहरण गरेको खुलासा भएको हो ।

अपहरण गरेको दुई हप्ता वित्न नपाउँदै राष्ट्रपति डोनाल्र्ड ट्रम्पले भेनेजुएलाको तेल उपादनका लागि १ खर्ब अमेरिकी डलर माग गरेका छन् ।

तेल उत्पादक कम्पनीका प्रमुखलाई ह्वाइटहाउसमा बोलाएर ट्रम्पले यस्तो माग गरेका हुन् ।

तर उनीहरुले भेनेजुयला ‘लगानीका लागि असुरक्षित’ रहेको भन्दै ट्रम्पको प्रस्ताव अस्वीकार गरेका छन् ।

अमेरिकी तेल कम्पनीहरूका मालिकहरूले भेनेजुएलाको विशाल ऊर्जा भण्डार आकर्षक अवसर भएको स्वीकार गरे पनि उनीहरूले यस क्षेत्रलाई लगानीका लागि उपयुक्त बनाउन महत्त्वपूर्ण परिवर्तनहरू आवश्यक पर्ने बताएका छन्, बैठकमा तत्काल कुनै ठुलो वित्तीय प्रतिबद्धता भने आएन ।

ट्रम्पले जनवरी ३ मा अमेरिकी सेनाले भेनेजुएलाका नेता निकोलस मादुरोलाई राजधानीबाट नियन्त्रणमा लिएपछि दक्षिण अमेरिकी राष्ट्रको तेल उत्पादनलाई खुला गर्ने बताएका थिए ।

शुक्रबारको ह्वाइट हाउस बैठकमा ट्रम्पले भने, ‘यसबाट संयुक्त राज्य अमेरिकाले पाउने एउटा कुरा भनेको ऊर्जाको मूल्य अझ कम हुनेछ ।’

तर उपस्थित तेल कम्पनीका प्रमुखहरूले भने सावधानी व्यक्त गरे । एक्सनका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत ड्यारेन वुड्सले भने, ‘हामीले त्यहाँ हाम्रा सम्पत्तिहरू दुई पटक जफत भएको अनुभव गरेका छौँ, त्यसैले तेस्रो पटक पुनः प्रवेश गर्न हामीले पहिले देखेका र हालको अवस्थाभन्दा धेरै महत्त्वपूर्ण परिवर्तनहरू आवश्यक पर्छन् ।’ उनले वर्तमान अवस्थामा भेनेजुएलामा लगानी गर्न असुरक्षित रहेको बताएका थिए ।

भेनेजुएलाको तेल क्षेत्रमा १०० वर्षभन्दा अघि तेल पत्ता लागेदेखि नै अन्तर्राष्ट्रिय तेल कम्पनीहरूसँगको सम्बन्ध जटिल रहँदै आएको छ । चेभ्रोन एक मात्र प्रमुख अमेरिकी तेल कम्पनी हो, जुन अझै पनि देशमा सञ्चालनमा छ । स्पेनको रेप्सोल र इटालीको एनीसहित अन्य केही देशका कम्पनीहरू पनि सक्रिय छन्, जसका प्रतिनिधिहरू ह्वाइट हाउस बैठकमा उपस्थित थिए ।

ट्रम्पले कुन कम्पनीलाई सञ्चालन गर्न अनुमति दिने भन्ने निर्णय आफ्नो प्रशासनले गर्ने बताएका थिए । उनले भने, ‘तपाईंहरू हामीसँग सीधै काम गर्दै हुनुहुन्छ । तपाईंहरूले भेनेजुएलासँग काम गर्नु पर्दैन, तपाईंहरूले भेनेजुएलासँग काम गरेको हामी चाहँदैनौँ।“

ह्वाइट हाउसले भेनेजुएलाको तेल बिक्रीमा लगाइएका अमेरिकी प्रतिबन्धहरूलाई छनोटपूर्ण रूपमा हटाउने काम गरिरहेको बताएको छ । अधिकारीहरूका अनुसार उनीहरू देशका अन्तरिम अधिकारीहरूसँग समन्वय गरिरहेका छन्, जसको नेतृत्व हाल मादुरोका पूर्व उपराष्ट्रपति डेल्सी रोड्रिगेजले गरिरहेकी छिन् । तर उनीहरूले रोड्रिगेजको सरकारमाथि दबाब कायम राख्न बिक्रीमा नियन्त्रण कायम राख्ने स्पष्ट पारेका छन् ।

अमेरिकाले यस हप्ता प्रतिबन्धित कच्चा तेल बोकेका धेरै ट्यांकरहरू नियन्त्रणमा लिएको छ । अमेरिकी अधिकारीहरूले बिक्री प्रक्रिया स्थापना गर्ने काम गरिरहेको बताएका छन्, जसबाट उठेको रकम अमेरिकी नियन्त्रित खाताहरूमा जम्मा गरिनेछ ।

ट्रम्पले भने, ‘हामी व्यापारका लागि तयार छौँ ।’

शुक्रबार ट्रम्पले एक कार्यकारी आदेशमा हस्ताक्षर गरे, जसले अमेरिकी अदालतहरूलाई भेनेजुएलाको तेल राजस्वबाट अमेरिकाले संकलन गरी अमेरिकी ट्रेजरी खाताहरूमा राखेको रकम जफत गर्नबाट रोक्ने प्रयास गर्छ । कार्यकारी आदेशमा भनिएको छ– ती कोषहरूमा पहुँच गर्ने कुनै पनि अदालतको प्रयासले अमेरिकी विदेश सम्बन्ध र अन्तर्राष्ट्रिय सद्भावमा हस्तक्षेप गर्छ ।

ह्वाइट हाउसले कार्यकारी आदेशबारे एक तथ्यपत्रमा लेखेको छ, ‘राष्ट्रपति ट्रम्पले भेनेजुएलाको तेल राजस्व जफत हुनबाट रोकिरहेका छन्, जसले भेनेजुएलामा आर्थिक र राजनीतिक स्थिरता सुनिश्चित गर्ने महत्त्वपूर्ण अमेरिकी प्रयासहरूलाई कमजोर पार्न सक्थ्यो ।’

भेनेजुएलाको तेल उत्पादन विगत दशकहरूमा लगानी अभाव, अव्यवस्थापन र अमेरिकी प्रतिबन्धका कारण प्रभावित भएको छ । दैनिक करिब १० लाख ब्यारेल उत्पादन हुने गरेको यो देशले विश्वको कुल आपूर्तिमा १ प्रतिशतभन्दा कम योगदान गर्छ ।

देशको कुल उत्पादनको करिब एक–पाँच भाग उत्पादन गर्ने चेभ्रोनले आफ्नो उत्पादन बढाउने अपेक्षा गरेको छ । एक्सनले आगामी केही हप्तामा प्राविधिक टोली पठाएर स्थितिको आकलन गर्ने बताएको छ । हाल दैनिक करिब ४५ हजार ब्यारेल उत्पादन गर्ने रेप्सोलले सही अवस्थामा आगामी केही वर्षमा भेनेजुएलामा आफ्नो उत्पादन तीन गुणा बढाउने बाटो देखेको बताएको छ ।

अन्य कम्पनीका कार्यकारीहरूले पनि ट्रम्पले बाचा गरेका परिवर्तनहरूले लगानीलाई प्रोत्साहित गर्ने र उनीहरू यस अवसरलाई सदुपयोग गर्न इच्छुक रहेको बताए । एक स्वतन्त्र तेल तथा ग्यास ड्रिलरका प्रमुख बिल आर्मस्ट्रङले भने, ‘हामी भेनेजुएला जान तयार छौँ । घरजग्गाको भाषामा भन्ने हो भने, यो प्राइम रियल इस्टेट हो ।’

तर विश्लेषकहरूका अनुसार उत्पादनलाई सार्थक रूपमा बढाउन महत्त्वपूर्ण प्रयास आवश्यक पर्छ । ऊर्जा परामर्शदाता गोल्डविन ग्लोबल स्ट्राटेजीका अध्यक्ष र अमेरिकी विदेश मन्त्रालयका अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा मामिलाका पूर्वविशेष दूत डेभिड गोल्डविनले भने, ‘उनीहरू मानवीय रूपमा सकेसम्म शिष्ट भइरहेका छन् र वास्तविक डलर प्रतिबद्ध नगरी सकेसम्म सहयोगी भइरहेका छन् ।’

गोल्डविनका अनुसार एक्सन र शेलजस्ता कम्पनीहरू भौतिक सुरक्षा, कानुनी निश्चितता र प्रतिस्पर्धी वित्तीय संरचनाबिना अर्बौँ डलर लगानी गर्ने छैनन् । उनले भने, ‘उद्योगको दृष्टिकोणबाट यो वास्तवमा स्वागतयोग्य छैन, अवस्थाहरू सही छैनन् ।’

उनले साना कम्पनीहरूले अर्को वर्ष भेनेजुएलाको तेल उत्पादन बढाउन बढी उत्सुक हुन सक्ने भए पनि ती लगानीहरू सम्भवतः ५ करोड डलरको हाराहारीमा रहने बताए, जुन ट्रम्पले भनेको काल्पनिक १०० अर्ब डलरको आँकडाभन्दा धेरै कम हो ।

रिस्टाड एनर्जीले सन् २०४० सम्म उत्पादन तीन गुणा बढाउन प्रतिवर्ष ८ देखि ९ अर्ब डलर नयाँ लगानी लाग्ने अनुमान गरेको छ । फर्मका प्रमुख अर्थशास्त्री क्लाउडियो गालिमबर्टीले ट्रम्पले सुझाएको १०० अर्ब डलरको लगानीले उत्पादनमा ठुलो प्रभाव पार्न सक्छ, यदि यो साकार भए । उनले कम्पनीहरूले अनुदान र राजनीतिक स्थिरता भए मात्र त्यस्तो मात्रामा लगानी गर्न सक्ने पनि बताए ।

‘अमेरिकीहरूले भेनेजुएलाको अवस्थाले छिट्टै तेलको मूल्य घटाउने अपेक्षा गर्नु हुँदैन,’ उनले थपे ।

गालिमबर्टीले भने, ‘पूर्ण रूपमा स्थिर राजनीतिक अवस्था नभएसम्म ठुला प्रतिबद्धताहरू देख्न गाह्रो हुने र त्यो कहिले हुन्छ भन्ने कुरा कसैले अनुमान गर्न सक्दैन ।’