बालेनलाई काम गर्न देऊ न हो !

नेपालको समकालीन राजनीतिमा बालेन शाह को उदय केवल एउटा व्यक्तिको सफलता मात्र होइन, गहिरो सामाजिक र राजनीतिक परिवर्तनको संकेत हो। दशकौँदेखि परम्परागत राजनीतिक दलहरूले सत्तालाई “म्युजिकल चेयर” जस्तो बनाउँदै चलाएको यथार्थले जनतामा असन्तुष्टि, भ्रष्टाचारप्रति आक्रोश र युवापुस्तामा निराशा जन्माएको थियो। यही पृष्ठभूमिमा नयाँ नेतृत्वको खोजी तीव्र बन्दै गयो, र त्यसैको परिणामस्वरूप बालेन जस्तो “आउटसाइडर” नेता उभिन सफल भए। यसले नेपाली समाजमा केवल नेतृत्व परिवर्तन मात्र होइन, सोच र अपेक्षामा पनि परिवर्तन आएको संकेत गर्छ।

बालेनको विशेषता उनको पृष्ठभूमिमा देखिन्छ—उनी कुनै स्थापित राजनीतिक घरानाबाट आएका होइनन्, बरु एक इन्जिनियर, कलाकार (र्‍यापर) र स्वतन्त्र सोच भएका व्यक्ति हुन्। यही फरक पहिचानले उनलाई परम्परागत नेताभन्दा अलग बनायो र विशेषगरी युवापुस्तामा आशा र उत्साह जगायो। धेरैका लागि उनको विजय “जेनेरेशनल ब्रेक” को प्रतीक बन्यो, जहाँ पुरानो राजनीतिक संस्कारलाई चुनौती दिँदै नयाँ युगको सम्भावना देखियो। तर यहींनेर एउटा गम्भीर प्रश्न पनि उठ्छ—के लोकप्रियता मात्रले प्रभावकारी शासन सम्भव हुन्छ?

शासन सञ्चालन केवल इच्छाशक्ति वा लोकप्रियताले मात्र सम्भव हुँदैन; यो संस्थागत क्षमता, नीतिगत स्पष्टता र समन्वयको जटिल प्रक्रिया हो। काठमाडौं महानगरको नेतृत्व गर्दा देखिएका केही उपलब्धिहरूले आशा जगाए पनि नीति कार्यान्वयन, बजेट खर्च र प्रशासनिक समन्वयमा देखिएका चुनौतीहरूले एउटा यथार्थ पनि उजागर गर्छन्—“प्रणाली विरोधी” छवि बनाउनु सजिलो हुन सक्छ, तर त्यही प्रणालीलाई प्रभावकारी रूपमा सञ्चालन गर्नु धेरै कठिन काम हो। यही कारणले बालेनको वर्तमान यात्रा केवल उत्साहको होइन, परीक्षणको चरण पनि हो।

यसबीच जनअपेक्षा अत्यन्तै उच्च छ। जनताले उनीबाट सुशासन, भ्रष्टाचार नियन्त्रण, रोजगारी सिर्जना र विकासको तीव्र गति अपेक्षा गरेका छन्। तर यस्ता अपेक्षाहरू पूरा गर्न राज्यका संरचनात्मक कमजोरीहरू—जस्तै प्रशासनिक ढिलासुस्ती, नीतिगत अस्थिरता र विभिन्न शक्ति केन्द्रहरूको प्रभाव—ठूलो बाधकका रूपमा देखा पर्छन्। यस्तो अवस्थामा तत्काल परिणाम नआए भन्दै आलोचना मात्र गर्नु भन्दा, प्रक्रियालाई बुझ्ने र समय दिने दृष्टिकोण आवश्यक हुन्छ।

यही सन्दर्भमा “बालेनलाई काम गर्न देऊ न” भन्ने धारणा गहिरो अर्थ बोकेको छ। नेपालमा विगतका विकृतिहरूका लागि केवल नेताहरू मात्र जिम्मेवार थिएनन्; नागरिक समाज, बौद्धिक वर्ग र आम नागरिकको मौनता वा निष्क्रियताले पनि ती समस्याहरूलाई निरन्तरता दिएको थियो। यदि अहिले पनि नयाँ नेतृत्वलाई सुरुदेखि नै अविश्वास, अवरोध र निरन्तर आलोचनाले घेर्ने हो भने, परिवर्तनको सम्भावना फेरि कमजोर हुन सक्छ। त्यसैले धैर्यपूर्वक “पर्ख र हेर” को दृष्टिकोण अपनाउनु केवल रणनीति मात्र होइन, जिम्मेवार नागरिकताको अभ्यास पनि हो।

यसको अर्थ अन्ध समर्थन भने होइन। लोकतन्त्रमा समर्थन र आलोचना दुवै आवश्यक हुन्छन्, तर तिनको समय र सन्तुलन महत्वपूर्ण हुन्छ। नयाँ नेतृत्वलाई केही समय काम गर्न दिनु, उनका प्रयासहरूलाई नियाल्नु र त्यसपछि परिणामका आधारमा मूल्याङ्कन गर्नु नै वस्तुनिष्ठ र परिपक्व दृष्टिकोण हो। यस्तो वातावरणले नेतृत्वलाई नवप्रवर्तन गर्ने, प्रशासनिक सुधार अघि बढाउने र दीर्घकालीन सोच कार्यान्वयन गर्ने अवसर दिन्छ। साथै, यसले जनअपेक्षालाई पनि यथार्थपरक बनाउँदै निराशा घटाउन मद्दत गर्छ।

अन्ततः, बालेनको नेतृत्व नेपालका लागि एउटा महत्वपूर्ण “परीक्षणको उदाहरण” बनेको छ। यदि उनले अपेक्षाअनुसार परिणाम दिन सके भने, त्यो केवल व्यक्तिगत सफलता हुनेछैन, बरु नेपालको लोकतन्त्रमा नयाँ अध्यायको सुरुवात हुनेछ। तर यदि असफल भए भने, त्यो केवल एक व्यक्तिको हार नभई परिवर्तनप्रति जनविश्वासमा गम्भीर असर पार्न सक्छ।

निष्कर्ष

बालेनलाई काम गर्न दिनु आवश्यक छ—तर सँगसँगै उनलाई उत्तरदायी बनाइराख्नु पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण छ। धैर्य, निगरानी र सन्तुलित मूल्याङ्कनले मात्र स्वस्थ लोकतन्त्र निर्माण गर्न सक्छ। आजको प्रश्न केवल एउटा व्यक्तिको होइन—नेपालको भविष्य कस्तो बनाउने भन्ने हो, र त्यसको उत्तर हाम्रो सामूहिक व्यवहार र दृष्टिकोणमा निर्भर छ।